Thứ tư, ngày 14 tháng 11 năm 2018
Lắt đặt biển tuyên truyền trực quan bảo vệ rừng
Thứ hai, 12/11/2018 - 07:50 AM
Đó là nội dung buổi làm việc giữa Ban Quản lý Di sản văn hóa Mỹ Sơn và Hạt Kiểm ...
Khôi phục làng nghề dầu chổi Mỹ Sơn
Thứ tư, 07/11/2018 - 10:52 AM
Vừa qua, Ban Quản lý Di sản Văn hóa Mỹ Sơn và Làng du lịch cộng đồng Mỹ Sơn đã ...
Thời tiết
Liên kết website ...
Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng
Đài truyền thanh Duy Xuyên
Báo Quảng Nam
Trung tâm quản lý bảo tồn di sản văn hóa Hội An
Trung tâm bảo tồn Di tích Cố Đô Huế
Trung tâm bảo tồn Di sản Thành Nhà Hồ
Ban quản lý Vịnh Hạ Long
Ban quản lý Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng
Ban quản lý Danh Thắng Tràng An
Trung tâm bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội
Số người online: 17
Số lượng truy cập
Facebook
Tình hình công tác đối ngoại năm 2018
ĐẶC SẮC TRONG KỸ THUẬT XÂY DỰNG MỸ SƠN
Đến thăm Mỹ Sơn ngày nay, bên cạnh những đền tháp đổ nát theo thời gian những tác phẩm điêu khắc, những thành phần kiến trúc đá nằm chơ vơ thi gan cùng năm tháng thì những gì còn lại trên các công trình kiến trúc không khiến khỏi du khách ngỡ ngàng.
 Dù không còn nguyên vẹn nhưng những tháp còn lại vẫn vững trãi tồn tại trên ngàn năm trơ gan cùng tuế nguyệt, thách đố với thời gian, rực lên màu đỏ nồng ấm đầy quyến rũ. Hầu hết các kiến trúc ở Mỹ Sơn đều được xây bằng chất liệu gạch, hàng vạn vạn viên gạch kích thước nhỏ được gắn kết với nhau tạo nên hình hài. Tuy quy mô tháp không lớn, tạo cảm giác không bền vững bằng chất liệu đá, nhưng mỗi tháp đều toát lên vẻ đẹp gần gũi, nồng ấm của đất và lửa tạo nên, kết hợp với bàn tay nghệ nhân điêu khắc tài ba tạo nên mỗi kiến
trúc như một công trình nghệ thuật. Những viên gạch nhỏ bé xây xếp ở đây, qua khắc tạc tạo nên những hình khối hài hòa, duyên dáng, cân bằng về nhịp điệu gợi cảm giác nhẹ nhàng bay bổng trong không gian yên tĩnh. Trước đây khi tiếp xúc các công trình kiến trúc này, các nhà nghiên cứu đã ca ngợi những người thợChăm là bậc thầy về nghệ thuật kiến trúc gạch, họ đãĐiêu khắc gạch tháp C1 tạo nên những công trình kiến trúc tiêu biểu, tuyệt đẹp đỉnh cao về nghệ thuật xây cất gạch ở Đông Nam á. Ngày nay khi tiếp xúc những công trình được xây cất bằng gạch, những viên gạch xây liền khít nhau như một khối thống nhất, không thấy mạch vữa liên kết, cả kiến trúc như một khối gạch khổng lổ đỏ rực dưới nắng chiều khiến không ít người băn khoăn tư hỏi kỹ thuậtxây dựng của người Chăm xưa như thế nào để đạt được trình độ trác tuyệt như vậy? Một thế kỷ nghiên cứu về kỹ thuật xây dựng tháp Champa cho đến nay có nhiều giả thuyết về kỹ thuật xây dựng như sau:

Đầu tiên một số học giả cho rằng các tháp Chăm được xây dựng bằng gạch mộc, mài xếp liền khối nhau tạo nên hình hài kiến trúc sau đó chất củi nung chín toàn bộngôi tháp “,… tháp Chàm được xây bằng gạch mộc rồi mới chồng củi đốt thành đám cháy khổng lổ để nung thành Sau này dựa vào truyền thuyết dân gian người Chăm có ý kiến phục dựng lại quá trình tạo nên tháp Chăm như sau “ Tháp Chàm được xây dựng tiến hành qua hai giai đoạn: xây lớp bên trong (lớp cốt) và lớp bên ngoài (lớp da). Lớp cốt xây bằng gạch mộc, chất kết dính đất sét pha tro, chấu theo tỷ lệ 1/1. Lớp ngoài xây bằng gạch mộc ướt, mỗi ngày xây 4- 5 lớp, khi xây lên cao l,5m họ chất củi xung quanh sau đó họ đứng trên lớp củi tiếp tục xây tiếp cho đếnkhi xong tháp. Cuối cùng họ đốt lửa nung đỏ tháp Ý kiến này tiếp tục được khẳng định trong quá trình thực nghiệm tháp “được xây bằng gạch mộc trước rồi nung sau” phù hợp với tư liệu truyền lại cho rằng “ cách xây và nung tháp của người Chiêm Thành thì bắt buộc phải xây từ dưới lên trên và nung từ trên nung xuống... Xây tháp đến đâu thì đổ đầy đất

cả trong lẫn ngoài đến đó, ngang với mạt tường đang xây ém đất thật chặt để cho tháp vững. Khi tháp xây lên tới đỉnh... đểnhư vậy vài ngày cho gạch khô, đoạn bới dần đất ở phần đỉnh tháp ra, chất cây khô xung quanh đốt cháy lên để nung phần đỉnh tháp cho chín đỏ. Khi phần đỉnh tháp được nung xong  rồi thì người ta bới đất để đốt lửa nung phần tháp tiếp theo ở dưới. Cứ thế, người ta đốt lửa nung dần  từng phần cho đến phần chân tháp…”

Đa phần các ý kiến khi nghiên cứu đều cho rằng, tháp Champa được xây từ vật liệu gạch đất nung nung sẵn, sau đó lụa chọn gạch tiến hành xây tháp. Ý kiến này chia thành hai nhóm. Một nhóm cho ràIV’ “tháp Champa ngoài việc sử dụng gạch nung sẵn dùng chất kết dinh là đất sét sau đó nung lại một lần nữa thành tháp hoàn chỉnh”. Một nhóm cho rằng tháp đuợc xay từ gạch nung sẵn, được lựa chọn, mài gia cố cẩn thận trước khi xây. Kỷ thuật xâymài xếp có sử dụng chất kết dính đó là dầu thực vật có độ liên kết cao, chính vì thế mà các viên gạch mài xếp liền-khít nhau như một khối thống nhất không thấy mạch vữa. Kỹ thuật xây này vừa có độ bền vững cao ( bởi gạch nung sẵn), vừa có sự liên kết khối vững chắc, chính vì thế tháp có độ bền vững cao, trải qua hàng ngàn năm mưa nắng vẫn thi gan cùng năm tháng. Ý kiến này cho đến nay được nhiều nhà nghiên cứu thừa nhận bởi các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy giữa các viên gạch thường có một màngvữa mỏnggắn các viên gạch lại với nhau. Phân tích thành phần hóa chất của lớp vữa mỏngnày cho thấy đây là lớp dầu thực vật, có thể là nhựa cây dầu Rái, có khi là nhớt cây Bời Lời, hoặc nhựa cây Ô Dước. Một số kiến trúc xây dựng niên đại muộn cho thấy lớp vữa này là nhựa cây Xương rồng trộn với mật mía tạo thành. Như vậy, cho đến nay các ý kiến về kỹ thuật xây dựng tháp Champa vẫn chưa có tiếng nói thống nhất,điều này là dễ hiểu, bởi các kiến trúc hiện còn có cả một khoảng cách xa vời vợi. Kiến trúc có mặt sớm nhất vào thế kỷ VII  - VIII; kiến trúc muộn nhất được xây vào thể kỷ XVII (tháp Po Rome – năm 1625), cách nhau cả ngàn năm trong lịch sử. Một thiên niên kỷ chậm

chạp trôi đi thì kỹ thuật xây dựng các tháp cũng có những thích ứng với sự phát triển kỹ thuậtcủa mỗi thời đại. Bên cạnh đó các thápChampa lại xây trên các vùng khác nhau việc sử dụng nguyên liệu địa phương phục vụ cho việc xây dựng tháp là tất yếu. Chính vì thế vữa liên kết có thể là nhựa cây Dầu Rái, Bời Lời, hay Ô Dước là điều dễ hiểu. Nhưng việc đạt đến trình độ kỹ thuật, mỹ thuật cao trong điêukhắc gạch là một tiếng nói chung xuyên xuốt trong quá trình xây dưng tháp. Để làm được điều này ngoài tay nghề tinh luyện tài hoa của người thợ thì thuộc về bản chất của vật liệu. Gạch Champa có độ nung không cao, nhưng đủ độ bền vững. độ nén chịu lực đáp ứng được yêu cầu bền vững của công trình. Gạch Cấu trúc mịn. pha cát hoặc bã thực vật mịn có độ hút ẩm cao, thuận lợi cho việc khắ tạc. Gạch Chăm có đặc tính, xương mịn khi hút ẩm có độ mềm dễ đục chạm khi được phơikhô trở lại độ cứng ban đầu rắn chắc, chính vì thế việc chạm khắc thực hiện được dễ dàng, những họa tiết thể hiện sắc sảo, đường nét mềm mại như đục chạm trên chất liệu gỗ. Để có một tháp Chămpa được khắc tạc thể hiện như một tác phẩm nghệ thuật, trước hết phải nói đến vẻ đẹp của hình khối kiến trúc. Trước khi khắc tạc trang trí, khối kiến trúc được xây dựng với tỷ lệ hài hòa, cân đối có nhịp điệu tạo nền cho việc điêu khắc. Để có khối nền thể hiện, kỹ thuật xây dựng đóng vai trò quyết định. Các viên gạch được lựa chọn kỹ càng, gạch già đều, có màu sắc tương đồng, trước khi xây mài góc cạnh vuông vức. Khi tiến hành xây xếp các viên gạch được gắn liên kết bằng lớp nhựa cây mỏng, xây câu móc vào nhau tạo nên khối vững chắc. Khối xây trên mỗi bộ phận được tính toán chuẩn xác, liên kết chặt chẽvới nhau tạo nên sự hài hòa hoàn chỉnh. Công đoạn khắc tạc được tiến hành cuối cùng trên mỗi bộ phận kiếntrúc. Trong một kiến trúc tháp thường có cấu trúc khối 3 phần: đế tháp, thân tháp và mái tháp, ngăn cách phân biệt mỗi phần là một đường gờ với các bộ phận nhô ra.Các khối có tỷ lệ hài hòa, đề thấp vững trãi, thân cao to khỏe, thân có hệthống cửa, cửa ra vào, cửa giả trang trí. Bộ mái thường có nhiều tầng mô phỏngtheo thân tháp thu nhỏ

lên trên. Với nhiều bộ phận khối, tỷ lệ khác nhau, kỹ thuật gắn kết các viên gạch đạt đến trình độ cả cây tháp như một khối gạch khổng lồ, liền khít đã cho thấy tài năng của những người thợ xây ở đây đạt đến đỉnh cao của nghệ thuật xây cất. Từ nền của kỹ thuật xây họ khắc tạc trực tiếp lên gạch với nhiều đề tài hoa văn thể hiện khác nhau. Tại Mỹ Sơn đa phần các tháp đều được xây dựng tuân thủ theo kỹ thuật xây dựng truyền thống, các tháp được xây chủ yếu từ chất liệu gạch tạo nên hình hài kiến trúc. Các viên gạch xây xếp mài liền khít vừng chắc, trải qua năm tháng cho đến nay, kỹ thuật xây dựng này vẫn ẩn chứa, bao nhiêu điều bí mật cần khám phá và luôn là câu hỏi cho du khách khi đến thăm di sản này.

Lê Đình Phụng


Bản đồ
.
Copyright © 2013- Bản quyền thuộc về Ban Quản lý Di sản văn hóa Mỹ Sơn
Giấy phép TTĐT: Số 11/GP - TTĐT - do sở Thông tin - Truyền thông Tỉnh Quảng Nam cấp ngày 2/3/2015
Địa chỉ  : Xã Duy Phú, Huyện Duy Xuyên, Tỉnh Quảng Nam  -  Email:  mysonstr@gmail.com   -   Tel:0235.3731.309  -  Fax: 0235.3731.361 - Website : www.mysonsanctuary.com.vn