Thứ tư, ngày 14 tháng 11 năm 2018
Lắt đặt biển tuyên truyền trực quan bảo vệ rừng
Thứ hai, 12/11/2018 - 07:50 AM
Đó là nội dung buổi làm việc giữa Ban Quản lý Di sản văn hóa Mỹ Sơn và Hạt Kiểm ...
Khôi phục làng nghề dầu chổi Mỹ Sơn
Thứ tư, 07/11/2018 - 10:52 AM
Vừa qua, Ban Quản lý Di sản Văn hóa Mỹ Sơn và Làng du lịch cộng đồng Mỹ Sơn đã ...
Thời tiết
Liên kết website ...
Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng
Đài truyền thanh Duy Xuyên
Báo Quảng Nam
Trung tâm quản lý bảo tồn di sản văn hóa Hội An
Trung tâm bảo tồn Di tích Cố Đô Huế
Trung tâm bảo tồn Di sản Thành Nhà Hồ
Ban quản lý Vịnh Hạ Long
Ban quản lý Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng
Ban quản lý Danh Thắng Tràng An
Trung tâm bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội
Số người online: 19
Số lượng truy cập
Facebook
Những người giữ hồn cho văn hóa Chăm ở Mỹ Sơn
SỨC MẠNH BẢN ĐỊA THỂ HIÊN QUA TÔN GIÁO- TÍN NGƯỠNG TRONG CÁC TƯỢNG THỜ Ở MỸ SƠN.
Khi con đường vàng Ấn độ- Roma từ trước công nguyên bị cắt đứt, sau công nguyên giới thương nhân Ấn độ mở con đường buôn bán mới bằng đường thủy: Ấn độ- Java.
 Đây là con đường  của những người buôn bán vàng và hương liệu.Nhu cầu này ở Ấn độ rất lớn nên giới thương nhân càng ngày càng giàu có, sự giàu có của họ làm cho giới tu sĩ phải nhìn lại và thèm muốn. Giới luật Bà la môn không cho phép tu sĩ đi chung với thương nhân nhưng hấp lực của sự giàu có quá lớn, họ xuống thuyền đi chung với thương nhân. Khi giới tu sĩ cùng đi với thương nhân đến Đông Nam Á có nghĩa là văn hóa Ấn độ đến đó.Các thầy Bà la môn vừa làm kinh tế vừa truyền đạo, họ lấy vợ địa phương là con các thủ lỉnh địa phương đó. Qua hôn nhân dần dần hình thành một lớp người mới, chính họ là những người truyền bá tinh thần Bà la môn ra nhân dân. Khác với Trung hoa họ không mang theo chiến tranh và các thể chế ép buộc khác nên họ được dân bản địa tiếp nhận một cách nhẹ nhàng.Ảnh hưởng của văn hóa Ấn độ đối với văn hóa Chăm rất là mạnh mẽ, điều này thể hiện ở số lượng các đi tích đền tháp còn tồn tại dọc Nam trung bộ cho tới ngày nay.
Sự  thâm nhập một cách thuận hòa của văn hóa Ấn độ vào các vùng đất mới tạo điều kiện cho người bản xứ có cơ hội so sánh và lựa chọn những gì phù hợp với mình, những gì người bản địa thấy hay nhưng cần phải sửa đổi cho phù hợp với đời sống, văn hóa tín ngưỡng của mình, họ có quyền thực hiện. Từ những tính chất như thế chúng ta thấy tuy rằng văn hóa Ấn độ ảnh hưởng rất mạnh đến văn hóa Chăm nhưng văn hóa Chăm hoàn toàn không phải là bản sao của văn hóa Ấn độ. Việc chọn Shiva làm thần chủ khác với láng giềng cho thấy cá tính này.
Sau này khi các mối giao thương mỗi ngày một rộng hơn, thương thuyền từ miền trung Việt Nam ngày xưa tỏa đi các nơi trong vùng Đông nam Á và có thể xa hơn về phía tây. Khi quan hệ khu vực càng ngày càng khắn khít và các yếu tố văn  hóa khác cũng xâm nhập vào Nam trung bộ thì văn hóa Ấn độ đóng vai trò quan trọng đối với sự hình thành văn  hóa Chăm nhưng không là tất cả vì lúc đó văn hóa Chăm có sự  tổng hòa giữa văn hóa bản địa và văn hóa khu vực. Hệ thống đền tháp Chăm pa Mỹ Sơn còn lại của ngày hôm nay chúng ta dể dàng nhận ra điều này
Bà la môn giáo là một tôn giáo không có người khai sáng cụ thể và cũng không có tín điều ổn định nhưng trong tôn giáo này hàm chứa nhiều tín ngưỡng được nhiều người theo.  Vì có nhiều tín ngưỡng và bản thân xã hội chấp nhận đẳng cấp nên khi có sự thay đổi trong đời sống xã hội hay trong nội tại của các đẳng cấp thì tôn giáo và tín điều cũng thay đổi. Trong xã hội Ấn độ cổ đại địa vị vật chất, tinh thần của các thầy Bà la môn là cao nhất, là bất khả xâm phạm, họ nắm độc quyền chi phối vận mạng con người. Khi đẳng cấp võ sĩ trở nên hùng mạnh , vương quyền lấn át thần quyền,cần có sự thay đổi  khi họ sùng bái Vishnu, một vị thần từ sử thi đi ra chứ không là các vị thần định sẵn, đẳng cấp  nô lệ và nông dân, thợ thủ công cũng có những đòi hỏi thay đổi chế độ đẳng cấp và hiến tế v.v... Trước  tình hình này Bà la môn cần thiết phải có sự thay đổi cho phù hợp với thực trạng xã hội. Từ sự thay đổi đó Bà la môn  chuyển thành Hindu.Đến lúc này Hindu giáo là một tôn giáo đa thần bậc cao, họ có ba vạn thần qui lại trong ba thần: Brahma, Vishnu và shiva. Hỗn hợp mọi xu hướng, tín ngưỡng thành một hệ thống mới, hệ thống Trimurti (ba thần tượng). hệ thống này công nhận ba vị thần Shiva, Visnu, Brahma chỉ là ba mặt của đấng tối cao duy nhất. 
  

HINDU TRINITY OR SADASHIVA                                    EKALINGA
BẢO TÀNG QUỐC GIA BANGKOK                         NHÓM E MỸ SƠN   
 

Các vị thần đầu tiên trong kinh Veda thể hiện sức mạnh của thiên nhiên: trời, đất, lửa, gió, nước và các khí cụ tạo ra việc sinh sản….. Ba vị thần lớn qui tụ tất cả các sức mạnh đó, họ là các vị thần nắm giữ quá trình hình thành và tàn lụi của vũ trụ, họ lưu giữ quá khứ để xây dựng hiện tại và ươm mầm cho tương lai. Thần Hindu giáo bao trùm hết các mặt của đời sống, họ đi vào các ngóc ngách tế vi của cuộc sống con người,họ mênh mông sâu thẳm , họ rộng lớn đến vô cùng. Chính họ là vũ trụ.
Thần Shiva nhìn cho kỷ thì đây là vị thần của tầng lớp dưới (không phải là nô lệ), họ là những người nông dân, ít có điều kiện tiếp xúc với học hành, họ là số đông nghèo khổ, không kiểu cách, vụng về, thô vụng, bướng bỉnh vì điều kiện sống khắc nghiệt của mình.Người Hindu giáo biểu hiện thần Shiva qua hình thức một khối đá hình trụ tròn(Linga), điều này thể hiện tính vũ trụ của thần linh. Dưới con mắt của một sinh linh nhỏ bé nhìn ra vũ trụ điểm nào cũng giống như  nhau, chỉ khác nhau ở chổ lúc ấy mỗi người đang nghĩ về những điều khác nhau. Thể hiện thần linh qua khối đá tròn cho thấy sự vô hình vô tướng của thế giới này..
Linga không phải là vật riêng có của Bà la môn(tên trước của Hindu), trong các cuộc khai quật ở miền bắc Việt nam, một di chỉ có niên đại 1000 năm trước công nguyên, người ta đã tim thấy linga.
Đối với người nông nghiệp lúa nước, Linga là biểu tượng của sự sinh sôi nẩy nở, trong sự khao khát ngày một nhiều hơn về con cái, đông đúc hơn về gia súc, đủ đầy về lương thực. Không hẳn phải vào đền Hindu chúng ta mới gặp Linga, giữa cánh đồng của người Việt có một cột đá( dấu tích của một núi đá vôi) còn đứng và nông dân vẫn hương khói dưới chân cột đá đó. Họ cầu cho mưa thuận gió hòa, cho mùa màng tốt tươi…… Cột đá đó thực chất là một Linga của người nông dân lúa nước không theo Hindu giáo
Linga trở thành vật thiêng của người Hindu khi thể hiện thần Shiva, là biểu hiện của năng lượng sáng tạo. Lúc này gọi cho chính xác thì tên là Shiva- linga. Việc thờ Shiva Linga trong văn hóa Chăm rất là rộng rãi, thậm chí số Shiva- Linga trong các di tích Chăm được tìm thấy còn đồ sộ và nhiều hơn nơi đã sản sinh ra nó.
Việc thờ Linga- Yoni,nguyên lý đực cái  trong không gian văn hóa lúa nước không có gì lạ cả, những người lúa nước khác ở Đông nam Á trước khi người Ấn độ đến đã có tục thờ cúng này. Người Việt có chuyện Nõ Nường, ở Lào, Campuchia đều có( không thấy có ở Trung Hoa) nhưng khi người Chăm cổ tiếp nhận văn hóa Ấnđộ họ đã  đưa tục thờ Linga lên tới cao điểm.Hình thức của tượng thờ biến đổi liên tục theo từng thời kỳ và cũng có thể nó còn thay đổi theo mối quan hệ Tôn giáo và Tín ngưỡng có trong mỗi thời kỳ.
Linga một thành phần nghĩa là chỉ có phần hình trụ tròn không có phần Yoni, loại hình này đôi lúc gặp một dãy nhiều cái xếp thành hàng (trong nhà tịnh tâm D1 Mỹ Sơn còn mảnh vở hai Linga liên tục). Theo giáo sư Trần ngọc Thêm hình thức này không tìm thấy ở Ấn độ và nó mang đậm nét tính cách bản địa thiên về dương tính của bản địa Chăm.
  

LINGA 1 THÀNH PHẦN                                                       LINGA 1 THÀNH PHẦN
  MỸ SƠN Đ1                                                               BẢO TÀNG ĐIỀU KHẮC CHĂM ĐÀ NẴNG

Tu sĩ từ Ấn độ đến Chăm pa được nhanh chóng tin dùng, họ trở thành các nhà tư tế của hoàng gia, để đáp lại sự trọng vọng  này các tu sĩ dùng các lễ nghi tôn giáo làm cho các dòng vua bản địa trở thành các dòng giỏi có quan hệ với thần linh (như các triều đại Mặt trời- Mặt trăng bên Ấn độ). Xây dựng mối quan hệ thần vua ở Đông nam Á sớm nhất là Chăm pa với việc xây dựng đền và Lin ga  Bhadresvara .Hình thức Mukha Linga ở Ấn độ là khuôn mặt Shiva với con mắt ở giữa trán dễ dàng nhận diện còn khuôn mặt được thể hiện ở Mukha Linga Chăm pa là khuôn mặt nhà vua.

                            MUKHA LINGA CHĂMPA                 MUKHA LINGA ẤN ĐỘ
Trong ba vị thần Shiva, Visnu, Brahma, tất nhiên trong đến thờ Hindu Chăm pa  Shiva được thờ nhiều nhất. Trong số các tượng dưới dạng hình người thể hiện thần thì Shiva cũng chiếm số nhiều.Một đặc điểm rất hay là trong số các tượng Shiva trong các đền Chăm pa là số tượng thần có khuôn mặt giống khuôn mặt theo kiểu Ấn độ (mặt tròn) rất ít, còn lại đa phần là khuôn mặt mang yếu tố nhân chủng Chăm pa (mặt vuông, mắt xếch, môi dày). Nếu tượng thần Shiva của Ấn độ mang nhiều yếu tố động (múa) thì tượng thần Shiva của Chăm pa mang tính chất tỉnh tại, tượng thần Shiva là một con người ngồi một chân dựng đứng, một chân để bằng trong một tư thế tỉnh tại, thậm chí ngay khi đang múa khuôn mặt thần cũng rất an nhiên.

 
Nguồn gốc văn hóa Chăm pa nhìn mặt ngoài thì ảnh hưởng văn hóa Ấn độ là nỗi bật nhất nhưng thực chất bên trong thì tính bản địa và các yếu tố văn hóa khu vực đóng vai trò quan trọng.Sức mạnh bản địa tạo nên nét độc đáo cho nền văn hóa cổ Chăm pa, làm cho nó không hòa tan vào các nền văn hóa lân cận, nó khẳng định trình độ tri thức của con người tạo nó ra qua sự độc đáo của những di sản kiến trúc,điêu khắc còn tồn tai. Riêng Mỹ Sơn kiến trúc, điêu khắc, kỹ thuật ở đây còn toát lên tính quý tộc, tính tri thức bậc cao buộc người ta phải cúi đầu ngưỡng mộ.

Lê Xuân Tiến

Tài liệu :: 
- Lịch sử văn minh Ấn Độ                                                                         will Durant
- Tim về bản săc văn hóa Việt Nam                                                       PGS Viện sĩ  Trần ngọc Thêm
- Những ảnh hưởng văn hóa Ấn dộ vào Viêt Nam                              PGS Cao Xuân Phổ
 

Bản đồ
.
Copyright © 2013- Bản quyền thuộc về Ban Quản lý Di sản văn hóa Mỹ Sơn
Giấy phép TTĐT: Số 11/GP - TTĐT - do sở Thông tin - Truyền thông Tỉnh Quảng Nam cấp ngày 2/3/2015
Địa chỉ  : Xã Duy Phú, Huyện Duy Xuyên, Tỉnh Quảng Nam  -  Email:  mysonstr@gmail.com   -   Tel:0235.3731.309  -  Fax: 0235.3731.361 - Website : www.mysonsanctuary.com.vn